Przez lata autyzm postrzegano głównie przez pryzmat doświadczeń chłopców i mężczyzn. Dziś wiemy, że manifestuje się u kobiet w sposób często bardziej subtelny i trudniejszy do zauważenia. Wiele z nich przez całe życie funkcjonuje w cieniu – ukrywa swoje trudności, dostosowuje się do oczekiwań społecznych i „udaje normalność”, płacąc za to ogromną cenę emocjonalną i psychiczną.
Czym jest maskowanie i kamuflaż społeczny?
Maskowanie to zjawisko, które wyjaśnia, dlaczego tak wiele kobiet otrzymuje diagnozę psychologiczną dopiero w wieku dorosłym – czasem w trzeciej, czwartej czy piątej dekadzie życia.
Jest to zbiór świadomych i nieświadomych strategii, które osoby ze spektrum autyzmu stosują, aby ukryć swoje autystyczne cechy i lepiej dopasować się do neurotypowych norm społecznych.
Jak pisze Sarah Hendrickx: „Zaburzenia społeczne i komunikacyjne młodych dziewcząt z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) wydają się mniej problematyczne niż zachowania chłopców z ASD w tym samym wieku. Mimo to w okresie dojrzewania i później zmagają się z większymi trudnościami w sferze życia społecznego, przede wszystkim zaś w relacjach z ludźmi ze swojego otoczenia”.
Przykłady maskowania to:
- Wymuszanie kontaktu wzrokowego, mimo że jest niekomfortowy lub bolesny.
- Naśladowanie mimiki i gestów innych osób, aby wypaść w rozmowie bardziej naturalnie.
- Przygotowywanie skryptów konwersacyjnych – gotowych fraz i odpowiedzi na typowe sytuacje społeczne.
- Tłumienie stymulacji (powtarzalnych ruchów uspokajających) w obecności innych.
- Dopasowywanie się do grupy poprzez obserwację i kopiowanie zachowań innych.
Kamuflaż społeczny to natomiast długotrwały proces, w którym kobieta buduje całą „fasadę” funkcjonowania, która ma sprawiać wrażenie typowego, społecznie akceptowanego zachowania. Nie jest świadome kłamstwo – to strategia przetrwania w świecie, który nie jest dostosowany do jej sposobu funkcjonowania neurologicznego. Diagnoza psychologiczna pozwala na rozpoznanie tego procesu (https://www.centrumdobrejterapii.pl/oferta/diagnoza-psychologiczna/).
Dlaczego diagnoza autyzmu w przypadku kobiet bywa trudna?
Przede wszystkim objawy autyzmu u kobiet są często bardziej subtelne i mniej stereotypowe niż te, które opisywane są w standardowych kryteriach diagnostycznych.
Dodatkowo dziewczynki są wychowane do bycia miłymi, empatycznymi i „łatwymi w kontakcie”. Stąd wiele z nich wcześnie uczy się spełniać oczekiwania otoczenia. Kobiety rozwijają również bardziej zaawansowane strategie kamuflażu niż mężczyźni. Potrafią lepiej naśladować, zapamiętywać społeczne zasady i działać według nich, mimo że wewnętrznie odczuwają stres i przeciążenie.
Dlatego tak ważna jest uważna diagnoza psychologiczna, na którą możesz liczyć w miejscach takich jak Centrum Dobrej Terapii (https://www.centrumdobrejterapii.pl/oferta/diagnoza-spektrum-autyzmu-asd-u-doroslych/). Otrzymasz tam wsparcie specjalistów z doświadczeniem, a następnie spójny plan dalszej pomocy. Jeśli rozpoznajesz w sobie opisane doświadczenia, diagnoza autyzmu może być przełomowym momentem – punktem, w którym wreszcie otrzymujesz odpowiedzi na pytania, które towarzyszyły Ci przez lata.
Artykuł sponsorowany.
