CYKL: Procedury szkolne – Procedura postępowania w sytuacji kryzysowej w szkole

Co to jest procedura postępowania w sytuacji kryzysowej w szkole?

Procedura postępowania w sytuacji kryzysowej w szkole to uporządkowany, jasno określony zestaw działań, jakie należy podjąć w przypadku wystąpienia nagłej, trudnej lub zagrażającej sytuacji, która może wpływać na bezpieczeństwo fizyczne lub psychiczne uczniów, nauczycieli lub innych członków społeczności szkolnej.

Cel procedury

• Zapewnienie szybkiej i skutecznej reakcji na sytuację kryzysową.
• Ochrona zdrowia i życia uczniów i pracowników.
• Minimalizowanie szkód psychicznych i organizacyjnych.
• Wskazanie konkretnej roli i odpowiedzialności każdej osoby.
• Zapewnienie kontaktu ze służbami zewnętrznymi (np. pogotowiem, policją, poradnią).

Czym może być sytuacja kryzysowa w szkole?

• Zachowanie ucznia wskazujące na poważny kryzys emocjonalny, autoagresję, zamiary samobójcze.
• Śmierć ucznia, nauczyciela lub innej osoby z otoczenia (nagle, tragicznie lub w wyniku choroby).
• Wypadek w szkole lub w drodze do/z placówki.
• Przemoc rówieśnicza, napaść, cyberprzemoc itp.
• Zachowania agresywne, zagrażające innym.
• Zgłoszenie lub podejrzenie krzywdzenia dziecka, zaniedbania, przemocy domowej.
• Inne nieprzewidziane zdarzenia o silnym ładunku emocjonalnym (np. ewakuacja, pożar, atak terrorystyczny – skrajne przypadki).

Co zawiera procedura? (przykładowe elementy)

1. Rozpoznanie sytuacji – kto, co, kiedy, gdzie. Istotna informacja – kto pierwszy zauważył problem.

2. Poinformowanie odpowiednich osób:

• wychowawcy, pedagoga/psychologa, dyrektora,
• rodziców,
• w razie potrzeby – służb (112), kuratorium, poradni.

3. Zabezpieczenie osoby/osób zagrożonych – np. zapewnienie opieki, izolacja osoby agresywnej, usunięcie z miejsca zdarzenia.

4. Udzielenie pierwszej pomocy lub wezwanie pomocy medycznej, jeśli to konieczne.

5. Dokumentacja zdarzenia – spisanie notatki służbowej, zebranie świadków.

6. Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne dla osób objętych sytuacją kryzysową.

7. Poinformowanie społeczności szkolnej (jeśli to zasadne) w sposób przemyślany i dostosowany do wieku uczniów.

8. Monitorowanie sytuacji po kryzysie – rozmowy indywidualne, obserwacja uczniów, dalsze działania pomocowe.

Dlaczego szkoła musi mieć taką procedurę?

• Obowiązek wynikający z przepisów prawa oświatowego (m.in. obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa).
• W sytuacji kryzysu czas reakcji jest kluczowy – dlatego schemat działania musi być wcześniej przemyślany i znany pracownikom.
• Brak procedury może prowadzić do chaosu, opóźnień w działaniu i nieodpowiedzialnych decyzji.

Przykładowa procedura postępowania w sytuacji kryzysowej w szkole

KROK 1: ZADBAJ O BEZPIECZEŃSTWO

• Zatrzymaj się. Oceń sytuację.
• Zabezpiecz miejsce zdarzenia (np. odizoluj poszkodowanego, wyprowadź innych uczniów).
• Poinformuj o zdarzeniu odpowiednią osobę (w zależności od sytuacji): dyrektora/wicedyrektora szkoły, rodziców, sekretarza szkoły, pielęgniarkę, pedagoga lub psychologa szkolnego.
• Jeśli to konieczne – wezwij pomoc medyczną (112).
• Zadbaj o bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne uczniów.

KROK 2: UDZIEL PIERWSZEJ POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ – więcej na ten temat: tutaj >

• Bądź obecny/a, spokojny/a, opanowany/a.
• Nie oceniaj, nie wypytuj, nie pocieszaj na siłę.
• Zapewnij:

1. obecność i spokojny kontakt wzrokowy,
2. empatyczną rozmowę – „Jestem przy tobie”, „To, co czujesz, jest normalne”,
3. podstawowe potrzeby – picie, wyciszenie, odizolowanie od tłumu,
4. informację – np. „Zaraz porozmawiasz z pedagogiem”.

KROK 3: DOKUMENTUJ ZDARZENIE

Zrób notatkę służbową, w której zapisz m.in.:

• Co się wydarzyło?
• Kto był obecny?
• Jakie działania podjęto?

Przekaż informacje osobie prowadzącej działania interwencyjne (np. psychologowi, dyrektorowi).

KROK 4: ZAPEWNIJ KONTYNUACJĘ WSPARCIA

• Ustal, kto dalej opiekuje się dzieckiem.
• Nie zostawiaj ucznia samego.
• Skontaktuj się z rodzicami (samodzielnie lub za pośrednictwem pedagoga).
• Zgłoś potrzebę dalszego wsparcia psychologicznego – np. w PPP.

PAMIĘTAJ:

• W sytuacjach nagłych – działaj zgodnie z procedurami szkoły i intuicją odpowiedzialnego dorosłego.
• Nie musisz być terapeutą – ważne, by dziecko nie zostało samo z trudnymi emocjami.
• Nie zostawiaj informacji „na później” – każda sytuacja kryzysowa powinna być zgłoszona i opisana.