Artykuł zawiera lokowanie marki własnej.
Końcówka roku szkolnego to dla pedagoga szkolnego jeden z najbardziej intensywnych okresów pracy. Wiele osób ma poczucie, że w czerwcu obowiązki zaczynają się kumulować: podsumowania, dokumentacja, spotkania zespołów, rozmowy z rodzicami, działania interwencyjne, zamykanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, współpraca z wychowawcami oraz przygotowanie szkoły do kolejnego roku.
Jednocześnie warto pamiętać, że zakres działań pedagoga szkolnego nie wynika wyłącznie z „tradycji szkolnej” czy oczekiwań dyrektora. Obowiązki pedagoga określają przepisy prawa oświatowego, statut szkoły, regulaminy wewnętrzne oraz procedura organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej obowiązująca w danej placówce.
Dobra końcówka roku szkolnego nie polega więc na „robieniu wszystkiego”, ale na uporządkowaniu działań zgodnie z rzeczywistymi zadaniami pedagoga.
Co rzeczywiście należy do obowiązków pedagoga szkolnego pod koniec roku szkolnego?
Zakres działań pedagoga szkolnego wynika przede wszystkim z:
- ustawy – Prawo oświatowe z 14 grudnia 2016 r.,
- Karty Nauczyciela (status i obowiązki nauczyciela-specjalisty),
- rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach,
- rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2022 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, pedagogów specjalnych,
psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych, - rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (ze zmianami z dnia 8 sierpnia 2025 r.)
- przepisów dotyczących dokumentacji przebiegu nauczania (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji),
- statutu szkoły,
- wewnątrzszkolnych procedur i regulaminów,
- zakresu obowiązków ustalonego przez dyrektora szkoły.
W praktyce oznacza to, że końcówka roku szkolnego koncentruje się głównie wokół kilku obszarów.
-
Podsumowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej
To jeden z najważniejszych obowiązków pedagoga w czerwcu. Pedagog szkolny bardzo często koordynuje organizację pomocy psychologiczno-pedagogicznej, dlatego końcówka roku wiąże się z koniecznością:
- zebrania informacji od nauczycieli i specjalistów,
- podsumowania działań wspierających uczniów,
- oceny efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- uporządkowania dokumentacji,
- przygotowania rekomendacji na kolejny rok szkolny.
W wielu szkołach pedagog odpowiada również za przygotowanie zestawień dotyczących:
- liczby uczniów objętych pomocą,
- form wsparcia,
- liczby opinii i orzeczeń,
- realizowanych zajęć specjalistycznych,
- działań interwencyjnych.
O czym warto pamiętać?
Nie każda szkoła prowadzi dokumentację w identyczny sposób. Dlatego przed końcem roku warto sprawdzić:
- jakie dokumenty obowiązują w danej placówce,
- kto odpowiada za ich uzupełnienie,
- jakie terminy zostały ustalone przez dyrektora.
W części szkół pedagog przygotowuje zbiorcze podsumowanie PPP, w innych robią to wychowawcy lub koordynatorzy zespołów.
To może ułatwić Ci pracę ↓
-
Ocena efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej
To zadanie wynika bezpośrednio z organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Końcówka roku to moment, w którym należy odpowiedzieć na następujące pytania:
- Czy zastosowane formy wsparcia były skuteczne?
- Czy uczeń osiągnął założone cele?
- Jakie trudności nadal występują?
- Czy konieczna będzie kontynuacja pomocy?
- Jakie rekomendacje należy przekazać nauczycielom i rodzicom?
W praktyce pedagog często:
- zbiera informacje od nauczycieli,
- analizuje funkcjonowanie ucznia,
- konsultuje się z rodzicami,
- sporządza notatki lub podsumowania,
- uczestniczy w spotkaniach zespołów.
Warto zadbać o to, aby ocena efektywności była konkretna i oparta na obserwacjach, a nie jedynie ogólnych stwierdzeniach.
Więcej na temat oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej można przeczytać tutaj >
-
Aktualizacja i uporządkowanie dokumentacji
Czerwiec to moment, w którym pedagog zwykle mierzy się z największą ilością dokumentów. Może to obejmować m.in.:
- dzienniki zajęć specjalistycznych,
- dokumentację pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- indywidualne teczki uczniów,
- notatki ze spotkań z rodzicami,
- dokumentację interwencji,
- rejestry opinii i orzeczeń,
- sprawozdania z realizowanych działań (np. profilaktycznych),
- dokumentację dotyczącą frekwencji lub sytuacji wychowawczej uczniów.
Co warto zrobić wcześniej?
Jednym z największych błędów jest odkładanie dokumentacji na ostatni tydzień roku szkolnego. Natomiast dobrą praktyką jest:
- systematyczne uzupełnianie dokumentów przez cały rok,
- stworzenie checklisty dokumentów do zamknięcia,
- podział zadań na mniejsze etapy,
- wyznaczenie konkretnych dni na pracę administracyjną.
Pedagog bardzo często funkcjonuje pomiędzy działaniami interwencyjnymi a dokumentacją. Bez planu łatwo wpaść w chaos.
-
Przygotowanie sprawozdań i podsumowań
W wielu szkołach pedagog przygotowuje:
- sprawozdanie z pracy pedagoga szkolnego,
- podsumowanie działań profilaktycznych,
- analizę sytuacji wychowawczej uczniów,
- zestawienie działań interwencyjnych,
- podsumowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- wnioski do pracy na kolejny rok szkolny.
Zakres takich sprawozdań zależy od wewnętrznych ustaleń szkoły. Warto pamiętać, że przepisy nie narzucają jednego obowiązującego wzoru sprawozdania pedagoga. Dlatego dokument powinien być zgodny przede wszystkim:
- z potrzebami szkoły,
- zakresem obowiązków pedagoga,
- wymaganiami dyrektora,
- organizacją pracy placówki.
Co powinno znaleźć się w dobrym sprawozdaniu?
Najczęściej:
- najważniejsze działania realizowane w ciągu roku,
- formy wsparcia uczniów,
- współpraca z rodzicami,
- współpraca z instytucjami,
- działania profilaktyczne,
- interwencje,
- trudności i potrzeby szkoły,
- rekomendacje na kolejny rok.
Nie warto tworzyć bardzo rozbudowanych dokumentów, jeśli szkoła nie wymaga szczegółowych analiz. Najważniejsze jest, aby sprawozdanie było czytelne i użyteczne.
To może ułatwić Ci pracę ↓
-
Współpraca z wychowawcami i nauczycielami
Końcówka roku szkolnego to również czas intensywnej współpracy z zespołem nauczycieli. Pedagog często uczestniczy w:
- spotkaniach zespołów (opracowujących WOPFU),
- radach pedagogicznych,
- analizie sytuacji uczniów,
- rozmowach dotyczących promocji uczniów,
- ustalaniu form wsparcia na kolejny rok,
- przekazywaniu informacji o uczniach wymagających dalszej pomocy.
Warto zadbać o dobrą organizację komunikacji. Zamiast prowadzić wiele rozmów „na szybko” na korytarzu, lepiej:
- przygotować krótkie formularze informacji od nauczycieli,
- ustalić konkretne terminy konsultacji,
- korzystać z checklist,
- zapisywać ustalenia.
To znacząco zmniejsza chaos organizacyjny.
-
Rozmowy z rodzicami i przekazywanie rekomendacji
Czerwiec to czas wielu rozmów podsumowujących. Rodzice często oczekują informacji:
- jak dziecko funkcjonowało w szkole,
- jakie trudności nadal występują,
- co udało się poprawić,
- czy potrzebna będzie dalsza pomoc,
- jak wspierać dziecko w wakacje,
- czy wskazana jest diagnoza lub konsultacja specjalistyczna.
Pedagog powinien zadbać o:
- jasne przekazywanie informacji,
- unikanie oceniania rodziców,
- konkretne rekomendacje,
- dokumentowanie ważnych ustaleń.
W przypadku trudniejszych sytuacji warto sporządzać krótkie notatki służbowe ze spotkań.
-
Działania interwencyjne do ostatnich dni roku
Końcówka roku nie oznacza zakończenia problemów wychowawczych. Wręcz przeciwnie – z doświadczenia wiem, że w czerwcu często pojawiają się:
- konflikty rówieśnicze,
- wzrost napięcia emocjonalnego,
- trudności związane z ocenami,
- zachowania ryzykowne,
- problemy frekwencyjne,
- kryzysy emocjonalne uczniów.
Pedagog powinien być przygotowany na to, że działania interwencyjne mogą pojawiać się aż do ostatnich dni zajęć dydaktycznych.
Dlatego warto:
- nie planować całego czasu wyłącznie na dokumentację,
- zostawić przestrzeń na sytuacje nagłe,
- priorytetyzować zadania.
-
Przygotowanie do nowego roku szkolnego
Choć rok szkolny jeszcze się nie skończył, końcówka czerwca jest również dobrym momentem na wstępne przygotowanie do kolejnego roku.
W praktyce pedagog często:
- analizuje potrzeby uczniów,
- przygotowuje rekomendacje do organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- porządkuje dokumentację uczniów przechodzących do kolejnych klas,
- planuje działania profilaktyczne,
- tworzy listę spraw do kontynuacji od września.
Jak uniknąć chaosu? 3 praktyczne wskazówki organizacji pracy
- Stwórz listę zadań według priorytetów – największy chaos pojawia się wtedy, gdy wszystkie zadania wydają się równie pilne. Pamiętaj, nie wszystko musi zostać wykonane jednego dnia.
- Korzystaj z checklist – checklisty zmniejszają ryzyko pominięcia ważnych działań. Można przygotować oddzielne listy dotyczące:
- dokumentacji,
- PPP,
- sprawozdań,
- rozmów z rodzicami,
- działań interwencyjnych.
- Nie bierz odpowiedzialności za wszystko – to szczególnie ważne. Pedagog szkolny miewa tendencje do przejmowania zadań, które formalnie należą do obowiązków innych osób. Warto pamiętać, że:
- wychowawcy również odpowiadają za dokumentację,
- nauczyciele mają obowiązek współpracy przy organizacji PPP,
- dyrektor odpowiada za organizację pracy szkoły,
- pedagog nie jest jedyną osobą odpowiedzialną za wszystkie problemy wychowawcze.
Dobra współpraca zespołowa znacząco zmniejsza przeciążenie.
Po więcej wskazówek przydatnych w pracy pedagoga szkolnego, odsyłam Was tutaj ↓
Każda szkoła może pracować trochę inaczej
Choć przepisy określają ogólne zadania pedagoga szkolnego, organizacja pracy może różnić się w zależności od:
- typu szkoły,
- wielkości placówki,
- liczby specjalistów,
- statutu szkoły,
- procedur wewnętrznych,
- ustaleń dyrektora.
Dlatego zawsze warto opierać swoje działania nie tylko na ogólnych przepisach, ale także na:
- dokumentacji szkolnej,
- regulaminach,
- harmonogramie pracy szkoły,
- przyjętych procedurach.
Końcówka roku nie musi oznaczać pracy w chaosie
Czerwiec w pracy pedagoga szkolnego zawsze będzie intensywny. Nie da się całkowicie wyeliminować dużej liczby obowiązków, dokumentów i sytuacji wymagających szybkiej reakcji. Można jednak znacząco ograniczyć chaos poprzez:
- dobrą organizację,
- planowanie działań,
- systematyczne prowadzenie dokumentacji,
- współpracę z zespołem,
- realistyczne priorytety,
- opieranie pracy na rzeczywistych zadaniach pedagoga.
Drodzy Pedagodzy, w ostatnich tygodniach pracy w szkole życzę Wam dużo spokoju i dobrej współpracy, bo z doświadczenia wiem, że to prawdziwe klucze do sukcesu 🙂
