Jak uczyć się skuteczniej? O tym jak inteligencje wielorakie wpływają na proces uczenia się

Rozwijanie poszczególnych typów inteligencji


Temat inteligencji wielorakich został poruszony w ostatnim artykule – tutaj >, gdzie znajdziecie szczegółowe założenia dotyczące teorii Howarda Gardnera. Mimo że teoria inteligencji wielorakich nadal budzi wiele wątpliwości, zwłaszcza w środowisku naukowym (m.in. od lat 80. badacze zadają pytania o teoretyczne podstawy inteligencji wielorakich) ma także wielu zwolenników, w tym przede wszystkim praktyków edukacyjnych.


Zostawiając spory naukowe trzeba przyznać, że teoria Gardnera w swoich założeniach ma wiele uniwersalnych treści, które z powodzeniem przydają się w edukacji. Opierając się na podstawowych założeniach tej teorii sprawdźmy, jak mogą one wpływać na proces uczenia się.

  • Wszyscy ludzie posiadają pewne podstawowe zdolności, które odpowiadają każdej z inteligencji.
  • Inteligencje pojawiają się w różny sposób na różnych etapach rozwoju, dlatego też kształcenie oraz ocenianie powinny być do tego dostosowane.
  • Jedne inteligencje są bardzo mocno rozwinięte, inne słabiej, stąd każdy człowiek posiada swoje mocne i słabe strony.
  • Mocne i słabe strony wyjaśniają różnice indywidualne pomiędzy ludźmi.
  • Świadomość mocnych stron pozwala na wykorzystywanie ich do rozwoju słabych stron.
  • Na wczesnym etapie rozwoju ważny jest równomierny rozwój wszystkich sfer, dlatego też rozwój dzieci powinien być wszechstronny, a nie z góry ukierunkowany lub skupiający się tylko na jednej sferze.
  • To, co będzie odpowiednie dla rozwoju danej inteligencji na wcześniejszym etapie rozwojowym, może być nieodpowiednie lub niewystarczające w późniejszych etapach i odwrotnie.
  • Dzięki różnym inteligencjom każdy może mieć inne preferencje, co do sposobów uczenia się, a także inne możliwości osiągania różnego rodzaju sukcesów.
  • Właściwy sposób wykorzystania swojego potencjału w określonej dziedzinie sprawia, że każdy człowiek może odnieść w niej życiowy sukces.

Będąc nauczycielem warto poznać indywidualne predyspozycje (profile) swoich uczniów, aby lepiej dopasować metody i formy pracy pamiętając przy tym, że praca z młodszymi uczniami powinna być nastawiona na wszechstronny rozwój.

W nauczaniu należy przede wszystkim wykorzystywać nowoczesne metody kształcenia, w tym metody aktywizujące. Dzięki temu uczniowie będą mogli uczyć się w sposób aktywny i twórczy oraz rozwijać się zgodnie z ich indywidualnym profilem inteligencji.

Pracując w zgodzie z zainteresowaniami uczniów oraz bazując na ich indywidualnym potencjale zdecydowanie wzrasta poziom motywacji do nauki, a także satysfakcja z odnoszonych sukcesów – któż z nas nie lubi uczyć się tego, co sprawia mu przyjemność, w czym jest się dobrym czy co nas interesuje? 🙂

Nie każdy może być wybitnym matematykiem czy naukowcem, ale osiągnięcia w innych dziedzinach, np. artystycznych czy sportowych są tak samo ważne. Nigdy nie powinno się porównywać uczniów między sobą, bo każdy jest inny i tym samym wyjątkowy. W założeniach Gardnera, żadna inteligencja nie jest lepsza ani gorsza. Takie podejście sprawia, że każdy, bez względu na swoje możliwości, ma w życiu szansę na sukces.


Teraz przyjrzyjmy się aktywnościom, które wspomagają rozwój inteligencji wielorakich u młodszych i starszych dzieci:

INTELIGENCJA JĘZYKOWA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez:

  • zgadywanki,
  • gry słowne, pamięciowe, dotyczące nazw i miejsc
  • czytanie bajek, opowiadań, artykułów prasowych,
  • opowiadanie lub kończenie bajek bądź historyjek przez dziecko,
  • wymyślanie opowiadań (i zapisywanie ich),
  • śpiewanie,
  • recytację wierszy,
  • układanie zagadek, skeczy,
  • rozmowy z dzieckiem podczas których młody człowiek ma okazję wyrazić swoje zdanie na dany temat, odpowiedzieć na zadawane mu pytania,
  • branie udziału w debatach, dyskusjach,
  • przeprowadzanie wywiadów,
  • pisanie i redagowanie gazetki szkolnej,
  • pisanie na stronę internetową szkoły.

– INTELIGENCJA LOGICZNO-MATEMATYCZNAmożna ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:  

  • zagadki pobudzające myślenie,
  • zadania matematyczne,
  • gry liczbowe,
  • samodzielne rozwiązywanie problemów,
  • analizowanie i interpretowanie danych,
  • liczenie,
  • układnie historyjek obrazkowych,
  • wymyślanie “co by było, gdyby…”,
  • prognozowanie,
  • doświadczenia praktyczne – np. wspólne gotowanie, przygotowywanie posiłków, majsterkowanie,
  • wymyślanie zalet i wad różnych przedmiotów, czynności,
  • wykonywanie zadań krok po kroku,
  • wyciąganie wniosków z bajek, opowiadań, historyjek.

INTELIGENCJA MUZYCZNA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:  

  • wyróżnianie i nazywanie dźwięków z otoczenia (np. podczas spaceru),
  • wymyślanie rymowanek i piosenek,
  • śpiewanie piosenek,
  • granie na instrumentach muzycznych,
  • słuchanie różnorodnej muzyki (odpowiedni rodzaj muzyki także przy nauce),
  • rysowanie do muzyki,
  • prezentowanie swoich umiejętności przed szerszą publicznością,
  • zamienianie w piosenki wiadomości do zapamiętywania,
  • łączenie muzyki z innymi przedmiotami,
  • komponowanie muzyki za pomocą komputera,
  • korzystanie z muzyki, aby się zrelaksować, zmienić swój nastrój.

– INTELIGENCJA WIZUALNO-PRZESTRZENNA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:

  • wykonywanie prac plastycznych,
  • poznawanie i pracę różnymi technikami plastycznymi,
  • sklejanie modeli,
  • układnie puzzli, kloców,
  • lepienie z plasteliny, modeliny i innych mas plastycznych,
  • oglądnie ilustracji,
  • rysowanie map, wykresów, diagramów,
  • korzystanie z map myśli i map pojęć,
  • podkreślanie na kolorowo,
  • grupowanie przedmiotów,
  • wizualizowanie różnych zagadnień,
  • zmienianie swojego położenia w pomieszczeniu by uzyskać różne perspektywy,
  • oglądanie filmów wideo lub tworzenie własnych.

– INTELIGENCJA PRZYRODNICZA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:  

  • prowadzenie hodowli roślin (obserwację),
  • wykonywanie doświadczeń,
  • spacery i wycieczki,
  • oglądanie programów przyrodniczych,
  • opiekowanie się własnym zwierzątkiem,
  • odwiedzanie ogrodów zoologicznych, wystaw przyrodniczych itp.

INTELIGENCJA RUCHOWA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:

  • uprawianie sportu,
  • uczestnictwo w zajęciach artystycznych,
  • łączenie ruchu z nowymi wiadomościami (np. taniec podczas nauki),
  • zagadki ruchowe (kalambury),
  • zabawy z przyborem do ćwiczeń,
  • korzystanie z modeli, urządzeń technicznych, klocków Lego,
  • używanie pomocy naukowych przy naukach ścisłych,
  • powtarzanie materiału w myślach podczas aktywności fizycznej,
  • wyrażanie swoich emocji za pomocą ruchu,
  • udział w przedstawieniach teatralnych, zajęciach sportowych, grach zespołowych,
  • pstrykanie palcami, klaskanie, tupanie, skakanie, wspinanie się.

– INTELIGENCJA INTERPERSONALNA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:  

  • zabawy lub naukę w większym gronie,
  • pracowanie w zespołach,
  • uczenie się od siebie nawzajem,
  • pomaganie innym w nauce,
  • częste rozmowy i porozumiewanie się z innymi,
  • prowadzenie rozmów ze znajomymi przez telefon,
  • oglądnie ilustracji, książek połączone z rozmową na temat uczuć i myśli przedstawionych osób,
  • powierzenie obowiązków i zadań do wykonania.

– INTELIGENCJA INTRAPERSONALNA – można ją rozwijać i wykorzystywać w procesie uczenia poprzez m.in.:  

  • samodzielne planowanie swojej pracy,
  • zindywidualizowane gry i zabawy,
  • wyznaczenie własnego miejsca pracy,
  • słuchanie swojej intuicji,
  • wypowiadanie własnych opinii,
  • pisanie książki lub dziennika opisującego swoje życie,
  • pozwolenie sobie na bycie innym niż wszyscy,
  • dyskusję o swoich doświadczeniach i związanych z nimi odczuciach,
  • korzystanie z afirmacji,
  • myślenie o swoim myśleniu.

Co sądzicie o teorii inteligencji wielorakich w kontekście uczenia się?


Źródła:

  • Gardner H., Inteligencje wielorakie. Teoria w praktyce, Wydawnictwo Media Rodzina, Poznań 2002.
  • Poleszak W., Porzak R., Kata G., Kopik A., Diagnoza i wspomaganie w rozwoju dzieci uzdolnionych. Test Uzdolnień Wielorakich i materiały dydaktyczne, ORE, Warszawa 2014.
  • Tyszkowska M., Metaanaliza krytycznego dyskursu nad teorią wielorakich inteligencji Howarda Gardnera, Przegląd Badań Edukacyjnych, nr 24 (1/2017), s. 137–149.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *