Wrzesień 2026 roku przyniesie szkołom i przedszkolom sporo zmian. Rozpoczyna się wdrażanie Reformy26 „Kompas Jutra”, pojawią się nowe podstawy programowe i ramowe plany nauczania, zmienią się zasady korzystania z telefonów w szkołach, edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym, a w obszarze pomocy psychologiczno-pedagogicznej większe znaczenie zyska ocena funkcjonowania dziecka lub ucznia.
Nie wszystkie zapowiadane w ostatnich miesiącach zmiany wejdą jednak w życie jednocześnie. Reforma26 została zaplanowana jako proces rozłożony na kilka lat, a część szeroko komentowanych rozwiązań nadal znajduje się na etapie prac legislacyjnych.
Dlatego przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027 warto uporządkować najważniejsze informacje i sprawdzić przede wszystkim to, co rzeczywiście zacznie obowiązywać od 1 września 2026 roku.
Reforma26 „Kompas Jutra” – początek zmian
Jedną z najważniejszych zmian jest rozpoczęcie wdrażania Reformy26 „Kompas Jutra”. Nie oznacza to jednak, że od września 2026 roku cały system edukacji zostanie objęty nową podstawą programową.
Zmiany będą wprowadzane stopniowo.
Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa obejmie:
- wszystkie dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym,
- uczniów klas I szkoły podstawowej,
- uczniów klas IV szkoły podstawowej.
W kolejnych latach reforma będzie obejmowała następne roczniki.
Wyjątek stanowi nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – od września 2026 roku będzie ona obowiązywała we wszystkich klasach szkoły podstawowej.
Nowa podstawa programowa ma przesuwać akcent z samego przyswajania wiadomości na rozwijanie kompetencji, wykorzystywanie wiedzy w praktyce, samodzielność ucznia, współpracę i uczenie się poprzez doświadczenie.
W podstawie pojawiają się m.in. kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz doświadczenia edukacyjne, a większe znaczenie mają działania praktyczne i międzyprzedmiotowe.
Dla nauczycieli oznacza to zmianę nie tylko zakresu treści, ale również sposobu myślenia o planowaniu procesu dydaktycznego.
Nowość w podstawie programowej – moduły tematyczne
Jednym z nowych elementów podstawy programowej są moduły tematyczne, które mają łączyć wiedzę i umiejętności z różnych dziedzin wokół ważnych problemów i wyzwań współczesnego świata.
Nie są to nowe przedmioty ani dodatkowe godziny w planie lekcji. Treści przypisane do poszczególnych modułów zostały włączone do podstaw programowych różnych przedmiotów i obszarów edukacyjnych. Dzięki temu to samo zagadnienie może być podejmowane z różnych perspektyw.
W nowej podstawie programowej dla szkoły podstawowej wyodrębniono sześć modułów:
- bezpieczeństwo i obrona – zachowanie w sytuacjach zagrożeń czasu pokoju i wojny;
- medialny – krytyczne korzystanie z mediów, weryfikowanie informacji, AI, higiena cyfrowa i bezpieczeństwo w sieci;
- filozoficzny – stawianie pytań, argumentowanie i formułowanie własnego stanowiska;
- ekonomiczno-finansowy – rozwijanie świadomości ekonomicznej i finansowej;
- klimatyczny – wiedza, postawy i działania na rzecz środowiska i klimatu;
- kultura – przygotowanie do świadomego uczestnictwa w kulturze i dostrzegania jej znaczenia dla dobrostanu.
W praktyce oznacza to większy nacisk na łączenie treści pomiędzy przedmiotami i pokazywanie uczniom, że problemy współczesnego świata rzadko mieszczą się w granicach jednej szkolnej dziedziny.
Ważne: podobnie jak cała nowa podstawa programowa, moduły będą wprowadzane stopniowo. Od 1 września 2026 roku nową podstawą zostaną objęci uczniowie klas I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach następne roczniki.
Co to oznacza dla działań wychowawczo-profilaktycznych?
Wprowadzanie modułów tematycznych warto uwzględnić również podczas planowania szkolnej profilaktyki. Część zagadnień m.in. higiena cyfrowa, bezpieczeństwo w sieci, krytyczne korzystanie z mediów czy zachowanie w sytuacjach zagrożenia – będzie realizowana w ramach podstawy programowej. Planując program wychowawczo-profilaktyczny i harmonogram działań, warto więc sprawdzić, które treści są już realizowane przez nauczycieli w ramach poszczególnych przedmiotów, aby działania profilaktyczne je uzupełniały, a nie jedynie powielały.
Nowe ramowe plany nauczania
Wraz z nową podstawą programową od 1 września 2026 roku zaczną być wdrażane nowe ramowe plany nauczania.
Podobnie jak sama podstawa programowa będą one wprowadzane stopniowo – w roku szkolnym 2026/2027 nowe rozwiązania obejmą przede wszystkim klasy I i IV.
Jedną z widocznych zmian będzie zwiększenie wymiaru edukacji wczesnoszkolnej. W klasach I-III ramowy plan przewiduje 21 godzin tygodniowo edukacji wczesnoszkolnej. W roku szkolnym 2026/2027 nowy plan będzie jednak stosowany od klasy I.
W klasach IV-VI pojawią się natomiast zajęcia praktyczno-techniczne, które zastąpią dotychczasową technikę. Jednocześnie zmieni się organizacja nauczania przedmiotów przyrodniczych, o czym szerzej poniżej.
Nowe rozwiązania mają zwiększać praktyczny charakter nauki i umożliwiać uczniom wykonywanie doświadczeń, obserwacji, projektów i zadań wymagających samodzielnego działania.
Przyroda w klasach IV-VI – powrót do zintegrowanego przedmiotu
Jedną z bardziej zauważalnych zmian związanych z Reformą26 będzie nowy sposób nauczania przedmiotów przyrodniczych. W klasach IV-VI uczniowie będą uczyć się przyrody jako zintegrowanego przedmiotu, obejmującego zagadnienia z zakresu biologii, geografii, fizyki i chemii. Odrębne przedmioty przyrodnicze pojawią się w klasach VII-VIII.
Większy nacisk ma być położony na całościowe poznawanie zjawisk, obserwacje, doświadczenia i praktyczne wykorzystywanie wiedzy.
Ważne: zmiana będzie wprowadzana stopniowo. W roku szkolnym 2026/2027 nowy model obejmie uczniów klasy IV, a następnie (wraz z tym rocznikiem) będzie wprowadzany w klasach V i VI.
Więcej miejsca na bezpieczeństwo podczas zajęć z wychowawcą
Zmiany w ramowych planach nauczania dotyczą również zajęć z wychowawcą.
Od roku szkolnego 2026/2027 w klasach IV-VIII szkoły podstawowej co najmniej jedna godzina zajęć z wychowawcą w miesiącu ma być przeznaczona na rozwijanie umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i w czasie wojny.
To istotna zmiana również z perspektywy działań wychowawczych i profilaktycznych szkoły. Tematyka bezpieczeństwa będzie więc jeszcze wyraźniej obecna w pracy wychowawczej z uczniami.
Tydzień projektowy – w 2026/2027 jeszcze nieobowiązkowy
Jednym z elementów Reformy26 jest tydzień projektowy, podczas którego uczniowie mają realizować w grupach międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne.
W roku szkolnym 2026/2027 jego organizacja nie będzie jeszcze obowiązkowa. Szkoła będzie mogła zorganizować tydzień projektowy w klasach IV-VIII, natomiast obowiązek jego organizacji będzie wprowadzany stopniowo od kolejnego roku szkolnego – początkowo w klasach IV i V, a następnie w kolejnych klasach.
Warto o tym pamiętać, ponieważ tydzień projektowy bywa przedstawiany jako jedna ze „zmian od września 2026”, choć na tym etapie pozostaje możliwością, a nie obowiązkiem szkoły.
Edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym
Duża zmiana dotyczy również edukacji zdrowotnej. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym.
W szkole podstawowej będzie realizowana w klasach IV-VIII, natomiast w liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia – w dwóch klasach wybranych przez dyrektora szkoły.
Obowiązkowa edukacja zdrowotna obejmie m.in. zagadnienia związane ze zdrowiem fizycznym, psychicznym i społecznym, odżywianiem, profilaktyką uzależnień, higieną cyfrową, bezpieczeństwem oraz pierwszą pomocą.
Jednocześnie zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego zostały wyodrębnione jako nieobowiązkowe zajęcia „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”.
Zmiana ma szczególne znaczenie również z perspektywy szkolnej profilaktyki. Wiele zagadnień podejmowanych dotychczas w ramach programu wychowawczo-profilaktycznego, godzin wychowawczych czy działań pedagogów i psychologów będzie równolegle obecnych w obowiązkowej edukacji zdrowotnej. Tym bardziej potrzebne będzie rozsądne planowanie działań, tak aby wzajemnie się uzupełniały, zamiast powielać te same treści.
Telefony w szkołach – nowe zasady od 1 września
Jedną z najgłośniej komentowanych zmian są nowe przepisy dotyczące korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych.
Nie jest to już jedynie zapowiedź. Ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe została ogłoszona w Dzienniku Ustaw i zacznie obowiązywać 1 września 2026 roku.
W szkołach podstawowych zasadą będzie zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku podczas pobytu w szkole związanego z realizacją zajęć.
Przepisy przewidują jednak wyjątki. Skorzystanie z urządzenia będzie możliwe m.in. w określonych sytuacjach związanych z procesem edukacyjnym, potrzebami zdrowotnymi ucznia, koniecznością pilnego kontaktu z rodzicem lub w sytuacji zagrożenia.
Nie oznacza to również całkowitego zakazu przynoszenia telefonu do szkoły. Kluczowe jest rozróżnienie pomiędzy posiadaniem urządzenia a korzystaniem z niego.
W szkołach ponadpodstawowych rozwiązania będą bardziej elastyczne – szczegółowe zasady albo zakaz korzystania z urządzeń mają być określone w statucie szkoły.
Szkoły będą musiały przeanalizować dotychczasowe regulacje i dostosować statuty do nowych przepisów. Warto przy tym patrzeć na tę zmianę szerzej niż wyłącznie jako na „zakaz telefonów” – jej istotnym kontekstem jest również higiena cyfrowa, ograniczanie rozpraszaczy podczas nauki i kształtowanie odpowiedzialnych nawyków korzystania z technologii.
Ocena funkcjonowania dziecka lub ucznia – ważna zmiana dla szkół i poradni
Z punktu widzenia pedagogów, psychologów, nauczycieli i poradni psychologiczno-pedagogicznych jedną z najważniejszych zmian będzie wprowadzenie od 1 września 2026 roku nowych zasad dotyczących oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia.
Zmiany wynikają z rozporządzenia Ministra Edukacji z 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Od września ocena funkcjonowania będzie elementem procesu diagnostycznego poprzedzającego wydanie orzeczenia przez poradnię.
Co szczególnie istotne dla szkół – przedszkole, szkoła lub placówka będą uczestniczyć w tym procesie poprzez przeprowadzenie oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia i przekazanie informacji potrzebnych poradni.
Ocena funkcjonowania nie jest kolejną oceną szkolną i nie zastępuje stopni ani klasyfikacji. Jej zadaniem jest możliwie szerokie rozpoznanie sposobu funkcjonowania dziecka lub ucznia – nie tylko jego trudności, lecz również mocnych stron, zasobów, potrzeb oraz wpływu środowiska na jego funkcjonowanie.
Ocenie podlegać mogą m.in. funkcjonowanie poznawcze, komunikacyjne, emocjonalne i społeczne, samodzielność, aktywność i uczestnictwo ucznia, a także czynniki środowiskowe, które mogą ułatwiać albo utrudniać jego funkcjonowanie.
To ważna zmiana sposobu myślenia o diagnozie. Punkt ciężkości ma być przesuwany z samego rozpoznania trudności czy niepełnosprawności na pytanie:
Zmiany w wydawaniu orzeczeń i opinii przez poradnie
Ocena funkcjonowania nie jest jedyną zmianą dotyczącą poradni psychologiczno-pedagogicznych. Od 1 września zmienią się również niektóre zasady wydawania orzeczeń i opinii.
Od 1 września 2026 roku orzeczenia i opinie dla dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, będą wydawane przez poradnie właściwe ze względu na teren działania. Nadal będą mogły funkcjonować poradnie specjalistyczne, jednak organ prowadzący będzie określał teren ich działania.
Zmieni się również sposób przekazywania orzeczeń do jednostek systemu oświaty. Orzeczenia będą przekazywane do przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczęszcza dziecko lub uczeń. Rodzice, składając wniosek o wydanie orzeczenia, będą wyrażali zgodę na takie przekazanie. Brak zgody będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Nowe przepisy zmieniają więc nie tylko sam sposób diagnozowania potrzeb ucznia, lecz również współpracę pomiędzy poradnią, szkołą i rodzicami.
Wrzesień 2026 – co warto zapamiętać?
Najważniejsze zmiany można podsumować w kilku punktach:
- Rozpoczyna się właściwe wdrażanie Reformy26 „Kompas Jutra” – od września nowa podstawa programowa obejmie przedszkola oraz klasy I i IV szkoły podstawowej.
- Zaczną być wdrażane nowe ramowe plany nauczania – m.in. zwiększy się wymiar edukacji wczesnoszkolnej (21 godzin zamiast 20), pojawią się zajęcia praktyczno-techniczne, a w klasie IV rozpocznie się wdrażanie nowego modelu nauczania przyrody.
- Edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym w klasach IV-VIII i szkołach ponadpodstawowych, natomiast zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego będą realizowane w ramach zajęć nieobowiązkowych.
- W szkołach podstawowych zaczną obowiązywać nowe zasady korzystania z telefonów i innych urządzeń elektronicznych.
- W klasach IV-VIII co najmniej jedna godzina wychowawcza w miesiącu będzie przeznaczona na tematykę bezpiecznego zachowania w sytuacjach zagrożenia.
- Ocena funkcjonowania dziecka lub ucznia stanie się elementem procesu diagnostycznego poprzedzającego wydanie orzeczenia przez poradnię, a nowe obowiązki obejmą również szkoły i przedszkola.
- Zmieniają się niektóre zasady wydawania i przekazywania orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych.
- Tydzień projektowy w roku szkolnym 2026/2027 może zostać zorganizowany, ale nie jest jeszcze obowiązkowy.
Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna więc proces znacznie większych zmian w polskiej edukacji. Nie wszystkie elementy Reformy26 pojawią się od razu i nie każda zapowiedź, o której można przeczytać w mediach, oznacza obowiązujący od września przepis.
Dlatego przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego warto przede wszystkim sprawdzić, które zmiany dotyczą konkretnej szkoły, klasy i grupy uczniów, a dopiero później dostosowywać dokumentację, organizację pracy i planowane działania.
W przypadku tak dużej reformy najważniejsze wydaje się nie zapamiętanie wszystkich nowych regulacji jednocześnie, ale dobre uporządkowanie tego, co zmienia się teraz, a co będzie wdrażane dopiero w kolejnych latach.
