Artykuł zawiera lokowanie marki własnej.
Rok 2022 przyniósł jedną z największych reform systemu awansu zawodowego nauczycieli od lat. Wraz z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 września 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz.U. 2022 poz. 1914) oraz nowelizacji Karty Nauczyciela zmieniła się nie tylko ścieżka kariery, ale także filozofia rozwoju zawodowego nauczyciela.
Niniejszy artykuł ma na celu rozłożenie nowych przepisów „na czynniki pierwsze” – szczególnie z myślą o osobach, które w tym roku przygotowują się do egzaminu na nauczyciela mianowanego.
Jeśli w tym roku przygotowujesz się do egzaminu na mianowanie i chcesz mieć pewność, że:
- znasz najważniejsze akty prawne,
- rozumiesz zmiany po 2022 r.,
- potrafisz odnieść przepisy do praktyki szkolnej
– polecam opracowanie „Prawo oświatowe w pigułce” – praktyczny materiał, który pomaga uporządkować wiedzę i przygotować się do rozmowy przed komisją 🙂
Jak było wcześniej, a jak jest teraz?
Do 31 sierpnia 2022 r.
System awansu zawodowego (wg rozporządzenia z 2018 r.) obejmował cztery stopnie:
- nauczyciel stażysta,
- nauczyciel kontraktowy,
- nauczyciel mianowany,
- nauczyciel dyplomowany.
Każdy etap wiązał się z odbyciem stażu, przygotowaniem planu rozwoju zawodowego oraz sprawozdania i uzyskaniem oceny dorobku zawodowego.
Warto jednak podkreślić, że zakres wsparcia i formalności różnił się w zależności od etapu – opiekun stażu był przydzielany nauczycielom na początku ścieżki zawodowej (stażysta, kontraktowy), natomiast nauczyciel mianowany realizował staż na stopień nauczyciela dyplomowanego samodzielnie.
Od 1 września 2022 r.
System został uproszczony:
- nauczyciel początkujący (bez stopnia),
- nauczyciel mianowany,
- nauczyciel dyplomowany.
Zlikwidowano stopnie stażysty i kontraktowego oraz ograniczono formalności.
Nowa ścieżka do mianowania – krok po kroku
-
Przygotowanie do zawodu nauczyciela
Nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu:
- trwa ono zasadniczo 3 lata i 9 miesięcy,
- w tym czasie pracuje pod opieką mentora,
- podlega ocenie pracy.
-
Rola mentora
Mentor:
- wspiera rozwój zawodowy,
- obserwuje zajęcia,
- pomaga w przygotowaniu do egzaminu.
Nie jest to już „opiekun stażu” – zmienia się charakter tej roli (bardziej wspierający niż kontrolny).
-
Ocena pracy zamiast „dorobku”
Zamiast oceny dorobku zawodowego:
- nauczyciel otrzymuje ocenę pracy,
- musi ona być co najmniej dobra, aby przystąpić do egzaminu.
To jedna z najważniejszych zmian – awans jest silnie powiązany z jakością codziennej pracy, a nie dokumentacją.
Egzamin na nauczyciela mianowanego – co się zmieniło?
Rozporządzenie z 2022 r. precyzuje procedurę egzaminacyjną:
Dokumentacja
Do wniosku dołącza się m.in.:
- dokumenty potwierdzające kwalifikacje,
- zaświadczenie dyrektora,
- opis i analizę realizacji wymagań.
To ogromna zmiana – zamiast rozbudowanego sprawozdania mamy krótką, rzeczową analizę.
Egzamin
Podczas egzaminu komisja ocenia:
- kompetencje dydaktyczne,
- umiejętność refleksji nad własną pracą,
- znajomość przepisów prawa oświatowego.
O tym, jakie przepisy prawa oświatowego warto przypomnieć sobie przed egzaminem na mianowanie można przeczytać – tutaj >
Najważniejsze zmiany w praktyce
Co zniknęło?
- plan rozwoju zawodowego
- sprawozdanie z realizacji stażu
- ocena dorobku zawodowego
- formalne „rozpoczęcie stażu”
Co się pojawiło?
- przygotowanie do zawodu zamiast stażu
- mentor zamiast opiekuna
- ocena pracy jako kluczowy element
- krótsza i bardziej konkretna dokumentacja
System jest mniej sformalizowany, ale bardziej wymagający jakościowo.
Przepisy przejściowe – kto pracuje „po staremu”, a kto „po nowemu”?
To jeden z najczęstszych obszarów wątpliwości.
Najważniejsza zasada: Nie wszyscy nauczyciele są objęci nowym systemem!
Kto kończy awans na starych zasadach?
- nauczyciele, którzy przed 1 września 2022 r. rozpoczęli staż,
- nauczyciele kontraktowi, którzy nie zdążyli uzyskać mianowania – kontynuują starą ścieżkę.
Kto podlega nowym zasadom?
- osoby rozpoczynające pracę po 1.09.2022,
- nauczyciele bez stopnia awansu (początkujący).
W praktyce oznacza to, że przez kilka lat funkcjonują równolegle dwa systemy awansu.
Co to oznacza dla nauczyciela zdającego egzamin na mianowanie?
Jeśli przystępujesz do egzaminu w tym roku, musisz przede wszystkim:
- ustalić, czy jesteś w „starym” czy „nowym” systemie,
- przygotować dokumentację zgodnie z właściwymi przepisami,
- dobrze znać aktualne przepisy prawa oświatowego.
Wszystkim przystępującym do egzaminu na mianowanie w najbliższych miesiącach życzę powodzenia 🙂
