Listopad to miesiąc, który stwarza wiele okazji do podejmowania ważnych tematów wychowawczych i profilaktycznych. Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej, bezpieczeństwo w internecie, tolerancja, prawa dziecka czy budowanie życzliwych relacji – to tylko niektóre z zagadnień, którym warto poświęcić uwagę w najbliższych tygodniach. W listopadowym kalendarzu nie brakuje również dni tematycznych, które mogą stać się inspiracją do organizacji warsztatów, zajęć profilaktycznych i szkolnych inicjatyw.
Jak wykorzystać ten czas w pracy pedagoga szkolnego? Jakie działania warto zaplanować i na co zwrócić szczególną uwagę?
Artykuł zawiera lokowanie marki własnej.
Listopad w szkolnym kalendarzu profilaktycznym
Szkolna profilaktyka nie powinna ograniczać się do jednorazowych wydarzeń organizowanych z okazji wybranych świąt. Jej skuteczność zależy przede wszystkim od systematyczności, dostosowania podejmowanych działań do potrzeb uczniów oraz zaangażowania całej społeczności szkolnej.
Nie oznacza to jednak, że dni tematyczne nie mają znaczenia. Wręcz przeciwnie – mogą stanowić doskonały punkt wyjścia do rozmów na ważne, a niekiedy trudne tematy. Pozwalają również zwrócić uwagę uczniów na zagadnienia, które w codziennym życiu szkolnym bywają pomijane.
Listopad 2026 roku jest pod tym względem szczególnie interesujący. W kalendarzu znajdują się wydarzenia związane z bezpieczeństwem, przeciwdziałaniem przemocy, zdrowiem, tolerancją, prawami dziecka i budowaniem pozytywnych relacji.
Które z nich warto uwzględnić podczas planowania działań profilaktycznych?
5 listopada – przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej i cyberprzemocy
Pierwszy czwartek listopada to ustanowiony przez UNESCO Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy i Nękaniu w Szkole, w tym Cyberprzemocy. W 2026 roku przypada on 5 listopada.
To jedna z najważniejszych dat w listopadowym kalendarzu profilaktycznym. Przemoc rówieśnicza może przybierać różne formy – od agresji fizycznej i słownej, przez ośmieszanie i wykluczanie, aż po rozpowszechnianie kompromitujących treści w internecie.
Szczególnej uwagi wymaga cyberprzemoc, ponieważ jej konsekwencje mogą wykraczać daleko poza szkolne mury. Krzywdzące wiadomości, publikowanie zdjęć bez zgody, tworzenie obraźliwych komentarzy czy wykluczanie z grup internetowych to sytuacje, z którymi mogą mierzyć się dzieci i młodzież.
Przykładowe działania, które można zaplanować:
-
Warsztaty dotyczące rozpoznawania różnych form przemocy rówieśniczej.
-
Zajęcia poświęcone roli świadków przemocy i sposobom bezpiecznego reagowania.
-
Rozmowy o granicach żartu, odpowiedzialności za słowa i konsekwencjach zachowań w internecie.
-
Przypomnienie uczniom, gdzie i w jaki sposób mogą zgłosić przemoc.
Warto szczególnie podkreślić, że przeciwdziałanie przemocy nie polega wyłącznie na reagowaniu na zachowania agresywne. Równie ważne jest tworzenie środowiska, w którym uczniowie czują się bezpiecznie, wiedzą, że mogą liczyć na pomoc dorosłych, i nie obawiają się zgłaszania niepokojących sytuacji.
To może się przydać:
W realizacji zajęć dotyczących rozpoznawania przemocy i sposobów reagowania pomocny może być pakiet profilaktyczny „Przemoc rówieśnicza”
W realizacji zajęć dotyczących cyberprzemocy mogą się przydać pakiety profilaktyczne „Cyberprzemoc”.
8 listopada – zdrowe nawyki i świadome wybory żywieniowe
Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania, obchodzony 8 listopada, może być okazją do podjęcia tematyki zdrowego stylu życia, prawidłowego odżywiania i codziennych nawyków.
Choć zagadnienia związane z żywieniem często pojawiają się podczas zajęć edukacyjnych, warto spojrzeć na nie również z perspektywy profilaktyki.
W przypadku młodszych uczniów dobrym kierunkiem będzie rozwijanie świadomości dotyczącej różnorodności produktów spożywczych, regularności posiłków i znaczenia nawodnienia. W starszych klasach można dodatkowo poruszyć kwestie wpływu mediów społecznościowych na postrzeganie wyglądu oraz presji związanej z określonymi wzorcami sylwetki.
Przykładowe pomysły na działania:
-
Warsztaty „Co wpływa na nasze samopoczucie i energię w ciągu dnia?”.
-
Analiza codziennych nawyków sprzyjających zdrowiu.
-
W starszych klasach zajęcia na temat zaburzeń odżywiania i ich konsekwencji.
-
Przygotowanie klasowego plakatu promującego zdrowe nawyki.
Ważne, aby działania profilaktyczne nie opierały się na ocenianiu wyglądu uczniów, dzieleniu produktów na „dobre” i „złe” czy zawstydzaniu dzieci ze względu na ich sposób odżywiania. Znacznie większą wartość ma wspieranie świadomych wyborów i budowanie pozytywnej relacji z jedzeniem.
To może się przydać:
Zdrowe nawyki żywieniowe a zdrowie psychiczne – lekcje profilaktyczne dotyczące zaburzeń odżywiania:
13 listopada – empatia, dobroć i wrażliwość na potrzeby innych
13 listopada obchodzone są Międzynarodowy Dzień Niewidomych oraz Światowy Dzień Dobroci. Obie okazje można wykorzystać do rozmów o empatii, szacunku, różnorodności i dostrzeganiu potrzeb drugiego człowieka.
To dobry moment, aby przypomnieć, że życzliwość nie zawsze wymaga wielkich gestów. Czasami oznacza zaproszenie kogoś do wspólnej zabawy, zaoferowanie pomocy, wysłuchanie kolegi lub koleżanki czy powstrzymanie się od krzywdzącego komentarza.
W kontekście Międzynarodowego Dnia Niewidomych warto natomiast zwrócić uwagę na dostępność przestrzeni szkolnej, sposoby komunikowania się oraz bariery, z jakimi mogą spotykać się osoby z niepełnosprawnością wzroku.
Co można zorganizować?
-
Zajęcia „Małe gesty, wielkie znaczenie” – o codziennych przejawach empatii.
-
Klasową burzę mózgów dotyczącą sposobów wspierania osób, które potrzebują pomocy.
-
Rozmowę o dostępności szkoły i potrzebach osób z niepełnosprawnościami.
-
Przygotowanie wspólnej listy zachowań, które pomagają budować przyjazną atmosferę.
Warto unikać ćwiczeń, które sprowadzają doświadczenie niepełnosprawności wyłącznie do chwilowego zasłaniania oczu. Lepszym rozwiązaniem będzie poznawanie rzeczywistych doświadczeń osób niewidomych, dostępnych technologii wspomagających i zasad udzielania pomocy z poszanowaniem samodzielności drugiej osoby.
16 listopada – tolerancja i przeciwdziałanie wykluczeniu
Międzynarodowy Dzień Tolerancji to kolejna ważna okazja do podejmowania działań związanych z relacjami rówieśniczymi.
W każdej społeczności szkolnej spotykają się uczniowie o różnych doświadczeniach, zainteresowaniach, możliwościach i potrzebach. Różnorodność jest naturalnym elementem życia społecznego, jednak nie zawsze spotyka się ze zrozumieniem i akceptacją.
Wyśmiewanie odmienności, etykietowanie, ignorowanie czy celowe wykluczanie z grupy mogą prowadzić do pogorszenia samopoczucia ucznia, osłabienia jego poczucia przynależności, a także poważniejszych trudności emocjonalnych.
Dlatego profilaktyka wykluczenia powinna być stałym elementem pracy wychowawczej szkoły, a nie wyłącznie tematem pojedynczych zajęć.
Jak wykorzystać Międzynarodowy Dzień Tolerancji?
-
Przeprowadzić warsztaty „Różnimy się i to jest w porządku”.
-
Omówić przykładowe sytuacje wykluczania z grupy rówieśniczej.
-
Porozmawiać o stereotypach, uprzedzeniach i ich wpływie na relacje.
-
Zorganizować ćwiczenia rozwijające umiejętność przyjmowania perspektywy drugiej osoby.
-
Wspólnie z uczniami opracować zasady budowania atmosfery akceptacji w klasie.
Warto pamiętać, że tolerancja nie oznacza konieczności zgadzania się ze wszystkimi poglądami czy zachowaniami innych osób. Jej podstawą jest poszanowanie godności drugiego człowieka, również wtedy, gdy różni się on od pozostałych członków grupy.
To może się przydać:
Inspiracją do przeprowadzenia zajęć mogą być pakiety profilaktyczne dotyczące tolerancji.
19-20 listopada – bezpieczeństwo i prawa dziecka
Dwa kolejne dni listopada pozwalają połączyć tematykę ochrony dzieci przed przemocą z edukacją dotyczącą ich praw.
19 listopada obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Przemocy Wobec Dzieci, natomiast 20 listopada – Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka, upamiętniający przyjęcie Konwencji o prawach dziecka.
To szczególnie ważne daty z perspektywy działalności wychowawczej i profilaktycznej szkoły.
Dzieci powinny wiedzieć, że mają prawo do bezpieczeństwa, szacunku, ochrony przed przemocą oraz wyrażania własnego zdania. Równie istotna jest świadomość, że w sytuacjach trudnych i zagrażających bezpieczeństwu mogą zwrócić się o pomoc do zaufanych dorosłych.
Propozycje działań profilaktycznych:
-
Zajęcia „Mam prawo do…” – poznawanie i omawianie wybranych praw dziecka.
-
Warsztaty dotyczące granic osobistych i prawa do odmowy.
-
Rozmowy o rozpoznawaniu sytuacji niebezpiecznych i sposobach szukania pomocy.
-
Przygotowanie klasowej mapy wsparcia – do kogo można zwrócić się w trudnej sytuacji?
-
Analiza przykładowych sytuacji, w których prawa dziecka są respektowane lub naruszane.
W przypadku młodszych uczniów warto wykorzystywać opowiadania, ilustracje i proste scenki sytuacyjne. Starszym można zaproponować dyskusję dotyczącą praw i odpowiedzialności, ochrony prywatności czy poszanowania granic innych osób.
Niezależnie od wieku uczestników zajęcia powinny być prowadzone w sposób bezpieczny emocjonalnie, bez wywierania presji na ujawnianie osobistych doświadczeń.
To może się przydać:
Tematykę tę można rozwinąć z wykorzystaniem materiałów profilaktycznych poświęconych prawom dziecka.
21 listopada – życzliwość jako element profilaktyki
Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień, przypadający 21 listopada, może stać się okazją do podsumowania wcześniejszych działań dotyczących relacji, tolerancji i wzajemnego szacunku.
Choć życzliwość bywa postrzegana jako temat mniej poważny niż przemoc czy cyberzagrożenia, w rzeczywistości ma duże znaczenie dla codziennego funkcjonowania społeczności szkolnej.
Przyjazna atmosfera, poczucie przynależności i pozytywne relacje rówieśnicze stanowią ważne czynniki chroniące, które mogą wspierać dobrostan psychiczny uczniów.
Jak promować życzliwość w szkole?
-
Zorganizować klasowy lub szkolny tydzień życzliwości.
-
Przygotować skrzynkę dobrych słów, do której uczniowie mogą wrzucać pozytywne wiadomości.
-
Zaproponować wyzwanie „Jeden dobry gest każdego dnia”.
-
Przeprowadzić zajęcia o tym, jak reagować, kiedy ktoś zostaje pominięty lub wykluczony.
-
Zachęcić uczniów do wspólnego opracowania zasad dobrej komunikacji.
Warto przy tym zadbać, aby życzliwość nie była utożsamiana z obowiązkiem bycia miłym w każdej sytuacji. Ważnym elementem zdrowych relacji jest również umiejętność stawiania granic, wyrażania sprzeciwu i dbania o własne potrzeby.
Polecane artykuły:
Gotowe materiały do listopadowych działań profilaktycznych
Przygotowanie wartościowych zajęć profilaktycznych wymaga nie tylko wiedzy i znajomości potrzeb uczniów, ale również czasu na opracowanie scenariuszy, ćwiczeń oraz materiałów dydaktycznych.
Wsparciem w codziennej pracy mogą być gotowe pakiety profilaktyczne, które pomagają uporządkować podejmowane działania i ułatwiają przygotowanie zajęć poświęconych wybranym zagadnieniom.
W naszym sklepie dostępne są materiały dotyczące między innymi przemocy rówieśniczej, tolerancji, praw dziecka oraz innych ważnych obszarów profilaktyki szkolnej – sprawdź materiały profilaktyczne w sklepie Pedagog Online.
Warto traktować je jako wsparcie pracy specjalisty, a nie zamiennik diagnozy potrzeb uczniów czy indywidualnego dostosowania podejmowanych działań.
Listopad – dobry moment na wzmacnianie relacji i bezpieczeństwa w szkole
Listopadowy kalendarz pokazuje, jak wiele ważnych tematów można poruszyć w ramach szkolnej profilaktyki. Przemoc rówieśnicza, tolerancja, prawa dziecka, empatia i życzliwość to zagadnienia, które wzajemnie się uzupełniają i mają bezpośredni związek z codziennym funkcjonowaniem uczniów.
Nie ma jednak potrzeby organizowania osobnego wydarzenia z okazji każdej z wymienionych dat. Znacznie ważniejsze jest wybranie tych obszarów, które odpowiadają na rzeczywiste potrzeby społeczności szkolnej oraz zaplanowanie działań sprzyjających trwałemu wzmacnianiu kompetencji społecznych i emocjonalnych uczniów. Bo dobrze zaplanowana profilaktyka to nie tylko reagowanie na pojawiające się problemy, ale przede wszystkim tworzenie warunków, w których można im zapobiegać.
Więcej dat i inspiracji do planowania działań w całym roku szkolnym można znaleźć w artykule: „Ważne daty w roku szkolnym 2026/2027 z punktu widzenia pedagoga szkolnego”.
