Ćwiczenia usprawniające motorykę małą

Rozwijanie sprawności manualnej + przegląd pomocy i zabawek edukacyjnych


Z artykułu dowiesz się:

  • dla kogo ćwiczenia usprawniające motorykę małą,
  • jak w codziennych, domowych czynnościach rozwijać sprawność małej rączki (wiedza przydatna przede wszystkim rodzicom),
  • jakie są ćwiczenia rozwijające sprawność manualną dziecka,
  • z jakich zabawek i pomocy edukacyjnych korzystać, aby ćwiczyć motorykę małą.


Dla kogo ćwiczenia usprawniające motorykę małą?

Odpowiedź jest prosta – dla każdego dziecka, ponieważ im więcej dziecko otrzyma stymulacji w zakresie dłoni i palców, tym mniejsza szansa pojawienia się zaburzeń motoryki małej. Dzieci, które już od najmłodszych lat lepią, malują, nawlekają, wydzierają, wycinają, zapinają, zawiązują – nabierają zręczności, która jest niezbędna w prawidłowym rozwoju. W przypadku pojawienia się zaburzeń motoryki małej konieczna jest specjalistyczna pomoc w postaci terapii ręki. Ćwiczenia motoryki małej wykonywane są także na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych, terapii pedagogicznej oraz zajęciach wczesnego wspomagania rozwoju.


Jak w codziennych, domowych czynnościach rozwijać sprawność małej rączki? – wskazówki dla rodziców

Zacznijmy od prostych ćwiczeń, które można wykonywać w domu – myślę, że część rodziców nie zdaje sobie sprawy, że codzienne obowiązki domowe, to nic innego jak ćwiczenia manualne, które korzystnie wpływają na rozwój motoryki małej. Zaliczymy do nich:

  • Segregowanie – np. dobieranie w pary tych samych skarpet (przy okazji zdejmowanie ich z suszarki). Segregować można także inne elementy, np. groch, fasolę, orzechy, czy też kredki (przy okazji robiąc porządek w swoim pokoju). Dzięki tego typu zadaniom dziecko dodatkowo ma okazję poznać różne faktury przedmiotów.
  • Przenoszenie – np. soli za pomocą łyżeczki z dużego pudełka do małej solniczki, czy też wyjmowania szczypcami owoców ze słoika. W tym celu przydadzą się przedmioty takie jak łyżeczki, szczypce lub klamerki, którymi można chwycić przedmiot i przenieść go w odpowiednie miejsce.

Zabawki edukacyjne z których można skorzystać:





  • Lepienie – np. ciasta na pierogi lub kruche ciasteczka. Można także przygotować masy plastyczne – do tych najbardziej znanych należy masa solna, ale pomysłów jest wiele. W sieci można znaleźć mnóstwo przepisów na przeróżne masy plastyczne, które są bardzo proste i szybkie w przygotowaniu. Oczywiście można także skorzystać z gotowców – plasteliny, modeliny czy piankoliny.


  • Nawlekanie – np. nitki na igłę. Innym pomysłem może być nawlekanie na sznurek guzików, koralików czy makaronu (pamiętam, jak w szkole podstawowej robiliśmy łańcuch na choinkę z makaranu – to były czasy :D). Można skorzystać z gotowych propozycji ćwiczeń.


  • Inne prace domowe – np. pomoc w wieszaniu prania (dziecko przypina klamerkami ubrania), obieranie owoców (np. mandarynek), wyciskanie wody z mokrej ściereczki.

Bardzo ważna w kształtowaniu motoryki małej jest samodzielność w ubieraniu się – zakładanie skarpet, zapinanie bluzy na zamek, czy sweterka na guziki, a także wiązanie butów to doskonałe ćwiczenia motoryki małej, dlatego nie można dziecka wyręczać.


Spędzając z dziećmi czas w domu warto postawić na zabawy, które korzystnie wpłyną na rozwój małej rączki. Są to między innymi:

  • Przeróżne prace plastyczne – w tym przypadku ogranicza nas tylko wyobraźnia i możliwości. Rysowanie różnego typu kredkami, flamastrami, malowanie farbami (zarówno rękami, jak i pędzlami – ostrzegam zabawa brudząca), wykonywanie prac plastycznych z bibuły czy papieru kolorowego (np. wydzieranki). Artykuły plastyczne znajdziecie – tutaj >
  • Wycinanie nożyczkami – cięcie papieru wzdłuż narysowanej linii prostej lub falującej, swobodne cięcie papieru, wycinanie pasków jednakowej szerokości, wycinanie różnego rodzaju figur geometrycznych, rozcinanie obrazka na części).
  • Kalkowanie (np. przez papier śniadaniowy).
  • Układanie m.in. puzzli, klocków, różnego typu układanek. Na rynku znajdziemy mnóstwo fantastycznych zabawek edukacyjnych, które doskonale sprawdzą się podczas domowych zabaw z dziećmi.




  • Zabawy paluszkowe – np. pada deszczyk, idzie kominiarz, granie na pianinie. Można także skorzystać z uroczych pacynek


Inne ćwiczenia kształtujące sprawność grafomotoryczną:

  • Ćwiczenia graficzne – kreślenie po śladzie różnych linii, szlaczków literopodobnych, liter oraz wyrazów.
  • Pogrubianie konturów (łączenie liniami punktów), czyli wodzenie po wzorze (śladzie kropkowym lub kreskowym): figur geometrycznych, prostych szlaczków, konturów obrazków. 
  • Rysowanie na papierze gładkim, w kratkę, w linie.
  • Zamalowywanie małych powierzchni, np. konturów.
  • Wklejanie wycinanek w przygotowany kontur.
  • Kreślenie linii pionowych i poziomych po śladzie lub samodzielnie.
  • Ćwiczenia prawidłowego trzymania przyboru do pisania.
  • Wyrabianie orientacji kierunku pisania.
  • Wydzieranki, wyszywanie, haftowanie, majsterkowanie.
  • Wykonywanie ludzików z materiału przyrodniczego, np. z kasztanów.
  • Modelowanie z mas plastycznych.
  • Zwijanie włóczki.
  • Ugniatanie papierowych kul, rzucanie nimi.
  • Rysowanie kół na zmianę prawą i lewą ręką.
  • Wciskanie pinezki w tablicę korkową.
  • Kopiowanie bez odrywania ręki.
  • Ściskanie piłeczek.
  • Zabawy z wylewaniem i przelewaniem wody.
  • Domalowywanie brakujących części rysunku.
  • Kreślenie w powietrzu dużych swobodnych ruchów oraz różnych kształtów.
  • Wodzenie palcem po śladzie.
  • Przekładanie elementów z jednej wieży na drugą.
  • Gra w ping-ponga (zamiast paletki gramy dłonią).
  • Gra w łapki.
  • Zabawa w teatrzyk cieni.
  • Strzelanie z łuku, procy.
  • Rzucanie i łapanie piłek różnej wielkości, wykonanych z różnych materiałów.
  • Rzucanie do celu piłek różnej wielkości, obręczy, woreczków.

To tylko wybrane przykład ćwiczeń, ponieważ możliwości jest dużo więcej 🙂


W artykule wykorzystano następujące źródła:

  • Notatki własne ze studiów podyplomowych z Terapii pedagogicznej.
  • Notatki własne ze szkolenia z Terapii ręki.
  • Bogdanowicz M., Adryjanek A., Rożyńska M., Uczeń z dysleksją w domu. Poradnik nie tylko dla rodziców, Operon, Gdynia 2014.
  • Bogdanowicz M., Przygotowanie do nauki pisania. Ćwiczenia grafomotoryczne według Hany Tymichovej, Harmonia, Gdańsk 2004.
  • Franczyk A., Krajewska K., Skarbiec nauczyciela-terapeuty, Impuls, Kraków 2021.
  • Naprawa R., Maternicka K., Tanajewska A., Indywidualne Programy Edukacyjno-Terapeutyczne, Harmonia, Gdańsk 2007.
  • Sąsiadek K., Zabawy paluszkowe, Media Rodzina, Poznań 2005.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *